जिथ भावं तिथ देवं



देव बाजारचा भाजीपाला नाय रे !देव अशान पावायचा नाय रे! कायम ऐकण्यात येणाऱ्या ओळी , पण बघाना मनुष्य आपल्या स्वार्थासाठी , आपल्या सुखासाठी कितीतरी ठिकाणी त्याला पैशाच्या रूपान तोलतो , त्याचे मोल लावतो !यासाठी दाखला म्हणजे नातवाच्या प्रतिक्षेने एखादी आजी तिला आवडणाऱ्या देवाला नवस बोलते ” देवा मुलाला मुलगा होऊदे तुला चांदीचा पाळणा वाहीन “. सहज उच्चारलेले हे वाक्य कायम आजीच्या मनात घोळत राहते. काही काळाने नातूही होतो परंतु काही कारणास्तव आजीला बोललेला नवस फेडता येत नाही मग चालू होतो भावनांचा खेळ, अकारण भीतीचे सावट ! बाळ जरा आजारी झाल की देवाचा धावा सुरू होतो नवसाची आठवण स्वतःच करून दिली जाते.
” मुलाला नोकरी लागली ना अकरा नारळाच तोरण बांधीन ” व्यवसायात वाढ झाली ना दोन किलो पेढे वाटीनं , मुलीला चांगल स्थळ मिळाल ना तीर्थयात्रा करीनं , मुलाला ९५ % पडलेना अनवाणी देवाला फेऱ्या मारीन ! अशा एक ना अनेक गोष्टीत देवाला निष्कारण गोवून अंधश्रद्धा वाढवली जाते. बोललेल्या गोष्टी करता आल्या नाही की मगं स्वतःबरोबर कुटुंबाचही मनस्वास्थ्य धोक्यात येतं.
ज्या देवान समस्त सृष्टीची उत्पत्ती केली , मनुष्य, चार खाणी चार वाणी चौऱ्यांशी लक्ष योनिंची निर्मिती केली तो अशा नाशिवंत वस्तूंसाठी भक्तांना त्रास देईल का? निर्गुण निराकार जो सृष्टीचा कर्ता करविता आहे अधिकारी आहे तो कधीही कशावर हक्क दाखवत नाही ! परंतु एवढ मात्र नक्की आहे देव हा भावाचा भुकेला आहे. भक्तांच्या सोने, चांदी , पैशावर देवाचे काही अडलेले नाही परंतु देवाविषयीचा भाव मानुसकीचा भाव यावर मात्र देवाचे सतत लक्ष असते. म्हणून तर संतांनी देव हा फक्त मंदिरात मूर्तीत न दाखवता चराचर सृष्टीत आत्मा रूपाने दाखवला. देवाला फक्त दान जेवणावळी याने प्रसन्न करून घेता येत नाही तर यासाठी भूतदया, मानवता धर्म यावर प्रेम करावे लागते. लाखो रूपये खर्च करून देव भेटत नाही तर त्यासाठी अंतरीचा भाव निष्कामतेचा, निर्मळतेचा ठेवायला हवा म्हणून तर सुदाम्याचा भाव श्रीकृष्णाला आवडला त्याने काय आणलयं यावरून देव प्रसन्न झाला नाही तर गरीबीत हालाखीत असतानाही सुदामा श्रीकृष्णाचा अखंड धावा करत राहिला. म्हणूनच मानव देह पुण्यकर्माने सार्थकी लावून आपल्यालाही या देहाची सोन्याची नगरी करून घेता आली पाहिजे !


सौ निता मोहन खराडे (उगले)

जनसेवा हीच ईश्वरसेवा

कल्पना विस्तार लेखन
विषयः जनसेवा हीच ईश्वरसेवा


शास्त्रही मान्यता देतं की ईश्वराने ही सृष्टी निर्माण करताना चार खाणी चार वाणी चौऱ्यांशी लक्ष जीव योनी जीव प्राण्यांची निर्मिती केली .त्यात मनुष्य प्राणी हा विशेष बनवला कारण ईश्वराची भक्ती करण्याचा अधिकार फक्त मनुष्याला आहे मग प्रश्न पडतो ईश्वराची भक्ती कशी करावी ? सजीव -निर्जीव ,चराचर सृष्टीत ईश्वराच रूप सामावलेल आहे याची जाणीव ठेऊन आपल्याला योग्य मार्गानं भक्ती करता आली पाहिजे .
मनुष्य हा जन्मतः मातृ ऋण ,पितृ ऋण आणि समाज ऋण घेऊन आला आहे मोक्षप्राप्ती साठी ही ऋण ईश्वर भक्तीच्या सहाय्याने त्याला फेडता येण शक्य आहे . प्रत्येक माणसाच्या अंतरी ईश्वराचा अंश या जाणीवेन जनसेवा शक्य त्या परीन करून ईश्वर सेवा करण्याच समाधान प्राप्त होऊ शकतं . ईश्वर सेवेसाठी तास न तास देवपूजा ,तीर्थाटन करण्यापेक्षा प्रत्येकान स्वतःच काम कर्तव्य जबाबदारी पार पाडत समाजाची सेवा जमेल तशी पण निष्कामतेन करावी. ही सेवा फक्त दानधर्म याने करता येते अस नाही तर आपल्याकडे जे आहे ते आर्थिक ,मानसिक बळ आपण इतरांच्या सेवेसाठी उपयोगात आणू शकतो, इतरांच्या हाकेला धाऊन त्यांना ईश्वराच्या सेवेचा भाग म्हणून ईश्वर भक्तीच पुण्य प्राप्त करू शकतो . संतपरंपरेन त्यांच्या कार्यातून हीच शिकवण दिली “जगाच्या कल्याणा संताच्या विभूती” यासाठी गरज आहे एक पाऊल आपण टाकण्याची ईश्वर हजारो पाऊल आपल्या साठी चालून तयारच आहे एकरूपतेन भक्तीच सामर्थ्य अनुभवायला .
जनसेवेचे मनी बांधूया तोरणं
ईश्वरसेवेच्या संगतीन भक्तीत तरणं…..


निता मोहन खराडे (उगले

रूढी व सौभाग्याचं लेण


अतिशय हुशार ,सुंदर, नेतृत्वगुण असणारी नलिनी माझी बालमैत्रिण सगळ्या आम्हा मैत्रिणींच्यात अगदी वेगळी !पण एकेदिवशी तिच्या मिस्टरांचा अचानक ऑक्सिडंट झाला त्या दिवशीचा तिचा चेहरा अजूनही डोळ्यासमोरून जात नाही . या राजा राणीच्या सुंदर घरट्यात दोन छोटी पिल्ले पण या नियतीच्या वादळाने तिच सर्वस्व हिरावून नेल . बाहेरच्या जगाचा तिला फारसा अनुभव नव्हता अन त्यात तिच्यावर आलेला दुःखाचा भयंकर प्रसंग, अजूनही आठवल तरी अंगावर काटा येतो ! हा दुःखाचा डोंगर एकीकडे अन आपल्या काही जाचक रूढी परंपरा त्यात डागण्या देण्यासाठीच जणू केल्या गेल्यात , अस मला त्यादिवशी वाटल.अन्त्यसंस्काराच्या वेळी तिच एकएक सौभाग्याच लेण उतरवण्यात आलं, नेहमीची मस्त टापटीप राहणारी नटण्याची हौस असणारी नलिनी पण रंगहीन दिसू लागली, हे सौभाग्याच लेण जेव्हा स्त्रीकडे असत तेव्हा तेच तर तिच खर सौंदर्य तिच तेज प्रदर्शित करत असतं, पण एका क्षणात तिचा साज या समाजाने रूढींच्या विळख्यात काढून घेतला तेव्हा असंख्य प्रश्नाने माझे कवीमन हेलावून गेले , माझा परंपरेला विरोध नाही परंतु ती वेळ , तिला थोड सावरायला तरी वेळ द्यायला हवा होता ! मग दील असत की तिने स्वतःहून हे सार , या बांगड्या मंगळसूत्र टिकली जोडवी किती भावना जोडल्या गेल्या असतील तिच्या मनातल्या ! पण असो याला विरोध तरी कोण करणार ? तिची मानसिक अवस्था कोण समजून घेणार ?जेव्हा जिवाचा जोडीदारच तिच खर सौभाग्यच नसेल तर सौभाग्याच लेण म्हणजे होतात वस्तू ज्यांना सौभाग्याची खरी किंमत आहे त्या जपतात सौभाग्याच लेण मनापासून कुठल्याही परिस्थितीत ! पण फॅशनच्या नावाखाली काहींना हेच अडाणीपणाच लक्षण वाटत तेव्हा कीव येते त्यांच्या शिक्षणाची , सौभाग्य लेण्याला खेळण म्हणून पाहण्याची….

सौ निता मेहन खराडे (उगले)

गरुड भरारी


गरूड भरारी घ्यायला हवी कितीदा म्हणतो
गरुडाचा कष्टदायी स्वभाव कुठे हो जाणतो !
गरूड भरारी घेण्यासाठी जाणूया गरूडाचा प्रवास
प्रवासातून त्याच्या पेटावा अंतरी आपल्याही ध्यास !
गरुडास लाभे एकूण सत्तर वर्षाचे आयुर्मान
४० व्या वर्षी संपू लागतात गरूडाच्या शरीराचे त्रान !
पंजे होतात लांब अन लवचिक, शिकारीची होते अडचण
चोच पुढे वळते, अन्नाची सुरू वणवण !
पंख होतात जड ,बसतात छातीला चिकटून
जगण्याचे ध्येय संपून, जणू जाते आकाश फाटून !
प्राण त्याग करणे, गिधाडा प्रमाणे जगण , पुनः प्रस्थापित करण जीवनाच्या याच तीन वाटा
पहिल्या दोन वाटा सोडून गरुड भरारीसाठी एकांतात करी आटापिटा !
चोच अन पंजे आपटून तोडी ,स्वतःचेच पंख उपसून स्वतः काढी
नवीन चोच, नवे पंजे, नवे पंख, घेऊन गरूड मारे गरूड भरारीची उडी !
१५० दिवसाच्या अथ्थक परिश्रमातूनच हे शक्य होतं
पशु पक्ष्यां कडून शिकाव मनुष्यान जीवनाविषयीच नातं !
संपलय सार हारून म्हणण्यापेक्षा कराव आत्मपरीक्षण
मूर्ती घडण्यासाठी दगडालाही सोसावे लागतात घन !

अशा हया गरूड पक्ष्याकडून खूप काही शिकाव
आयुष्यात येणाऱ्या संकटापुढ कधी ना झुकाव !
मनुष्याच्याही तीन अवस्थात अशी स्थिती येते
बघता बघता डोळयापुढ नियती खूप काही घेऊन जाते !
हीच ती वेळ असते योग्य रस्ता निवडण्याची
का झाल ? कस झाल ? यापेक्षा ज्ञानदृष्टीन स्वतःला घडण्याची !
गरुडाच्या चोचीसारख जीभेची अमंगळ वाणी सोडून रामनाम जपण्याची
आपल्या इंद्रियांना वळण लावून योग्य दिशेने रस्ता कापण्याची !
गरूड स्वतः जुने पंख उपसतो तसे स्वतःतील अवगुण काढून गुणांना अंतरी भरण्याची
आणि मग वेळ येते नवे पंख नवे चैतन्य घेऊन नवे जग अनुभवण्यासाठी गरूड भरारी मारण्याची !

सौ निता मोहन खराडे (उगले )

सुंदर विचार



सुंदर विचार कधी हवेत संचारत नसतात तर ते काळ्या भोर जमिनीत नव रूप घेतात.

त्यांची बिया प्रमाणे देहाच्या मातीत अंतःकरणात रुजवण करावी लागते.

नुसत रूजवण करून सोडून देता येत नाही.

सतत त्यांची दखल घेऊन रोपट्यासम त्यांची देखभाल करावी लागते.

ठराविक वेळाने त्यांना खत ( उजळणी ) व पाणी ( निजध्यास) देण आवश्यक असत.

मग त्या सुंदर विचारांच सुंदर झाडात परिवर्तन होत.

अर्थात यासाठी कालावधी हा लागतोच.

ज्या देहात (जमिनीत ) ते वाढतात ते झाड खूपच मनमोहक दिसते त्या झाडावर प्रत्येकाची नजर असते काही झाडाच्या सावलीचा फळाचा उपयोग करून घेतात तर काही देहाला दगडी मारत बसतात .


रोपट्याला जसा उन वारा पावसाचा धोका असतो तसाच सुंदर विचारांना नकारत्मकतेचा धोका असतो.

या सुंदर विचारांनी खरतर आपला मार्ग सुनिश्चित केला जातो पण त्यांच संरक्षण वाईट संगत व वाईट विचारा पांसून लक्षपूर्वक कराव लागत.

अशाप्रकारे काही काळानंतर त्या झाडाला फुले येऊन जसे भरघोस फळे प्राप्त होतात तसेच सुंदर विचारही देहाला समाधान रूपी फळे दयायला चालू करतात.

जसा इवल्याशा बी पासून झाडाचा प्रवास ठरतो तसच सुंदर विचार आपल्या जीवनाचा मार्ग ठरवतात वाईट विचारांच मात्र अस काही होत नाही.

वाईट विचार हे सहज जसे शेतात हरळी लव्हाळा यांच्या बिया न लावताही शेतात उगवतात व मूख्य झाडाच अन्न पाणी खाऊन शेताच नुकसान करतात तसच वाईट विचारांच होत.

वाईट विचार चांगल्या विचारांना मागे पाडतात व स्वतः बरोबर देहाची अधोगतीची दिशा ठरवतात त्यामुळे वेळेत खुरपणी ( उच्चाटन) होणे खूप आवश्यक आहे.

अशाप्रकारे आपण ठरवायच आहे आपल्याला कुठल पीक आणायच आहे त्यावरून आपल्या आयुष्याची दिशा ठरली जाईल व फळेही आपल्या बरोबर इतरांनाही मिळतील..

सौ निता मोहन खराडे (उगले)